Lompat ke isi

Nikah Mut'ah

Ti wikishia
Ieu artikel mangrupa tulisan deskriptif ngeunaan hiji konsep fiqih sareng henteu tiasa janten patokan pikeun ngalaksanakeun amalan agama. Pikeun ngalaksanakeun amalan agama, mangga rujuk ka sumber-sumber anu sanés.

Nikah Mut'ah nyaéta nikah pikeun waktu anu geus ditangtukeun, lain nikah permanén. Umat Islam satuju yén jenis nikah ieu dihalalkeun dina jaman Nabi SAW. Numutkeun Ahlus Sunnah, Zaidiyyah, Ismailiyah jeung Abadhiyyah, hukum halal nikah mut'ah geus dinasakh dina jaman Nabi sorangan sarta jenis nikah ieu jadi haram; tapi Imamiyyah percaya yén Nabi henteu pernah ngansakh hukum ieu sarta dina jaman anjeunna ogé dina mangsa khalifah Abu Bakar ieu tetep halal.

Numutkeun sababaraha riwayat anu aya dina sumber-sumber hadis Ahlus Sunnah, anu mimiti ngaharamkeunana nyaéta Umar bin Khaththab. Fuqaha Imamiyyah, dumasar kana Ayat Mut'ah, jeung hadis-hadis Nabi SAW jeung Imam-imam AS, méré fatwa ngeunaan halalna nikah mut'ah sarta ngajéntrékeun hukum-hukumna.

Dumasar kana ijma' fuqaha Syiah, dina akad mut'ah, wangunna kudu ditangtukeun waktu akad jeung jumlah maharna. Dina nikah mut'ah, béda jeung nikah permanén, teu aya talak; tapi ku béakna waktu akad atawa ku cara lalaki ngahibahkeun waktuna, perpisahan lumangsung.

Sanggeus béak waktu akad atawa lalaki ngahibahkeun waktuna, lamun geus aya jima', mangka wajib pikeun awéwé ngajalanan idah salila dua haid.

Konsép jeung Kalungguhan

Nikah mut'ah nyaéta akad nikah pikeun waktu anu geus ditangtukeun (lain permanén).[1] Nikah mut'ah mangrupa salah sahiji masalah anu jadi perbédan antara dua mazhab Syiah jeung Ahlus Sunnah.[2] Jenis nikah ieu numutkeun sakabéh fuqaha Syiah téh halal.[3] Maranéhna dina bab nikah tina bab-bab fiqih, ngajéntrékeun hukum-hukumna.[4]

Dina riwayat-riwayat ti Imam-imam Syiah AS, disebutkeun pahala-pahala pikeun ngalaksanakeun nikah mut'ah.[5] Tapi dina sababaraha riwayat ogé disebutkeun ulah terus-terusan dina nikah mut'ah.[6] Fuqaha Imamiyyah dumasar kana riwayat-riwayat, lain ukur méré fatwa halalna nikah mut'ah, tapi ogé nganggap ieu mustahab.[7] Tangtu Murtadha Muthahhari percaya yén tekenan jeung dorongan kana masalah ieu téh pikeun ngahirupkeun deui sunnah anu geus ditinggalkeun, lain pikeun nyebarkeun hawa nafsu jeung sajabana.[8]

Ngeunaan mangpaat nikah mut'ah, disebutkeun yén ieu téh solusi pikeun loba masalah seksual, hususna pikeun para nonoman jeung sakabéh jalma anu ku sabab naon baé teu mampuh pikeun nikah permanén.[9] Ogé dianggap cara anu éféktif pikeun merangan zina jeung loba kerusakan sosial séjénna.[10]

Pandangan Mazhab-mazhab Islam Ngeunaan Nikah Mut'ah Ulama Muslim béda pendapat ngeunaan halalna nikah mut'ah: Syiah Imamiyyah nganggap nikah mut'ah halal; tapi mazhab-mazhab séjén sapertos Ahlus Sunnah,[11] Zaidiyyah,[12] Ismailiyah[13] jeung Abadhiyyah[14] nganggap éta henteu halal.

Numutkeun Syahid Tsani, sakabéh fuqaha Imamiyyah nganggap nikah mut'ah halal.[15] Maranéhna pikeun ngabuktikeun halalna nikah mut'ah, ngagunakeun ayat-ayat Al-Quran diantarana Ayat Mut'ah.[16] Ogé nyebutkeun yén aya riwayat-riwayat mutawatir ti Nabi SAW jeung Imam-imam Syiah ngeunaan halalna nikah mut'ah.[17] Mazhab-mazhab jeung aliran-aliran Islam séjénna percaya yén nikah mut'ah halal dina jaman Nabi; tapi tuluy hukumna dinasakh jeung jadi haram.[18]

Naha Hukum Nikah Mut'ah Geus Dihapus?

Ulama Muslim satuju yén nikah mut'ah halal dina jaman Nabi SAW.[19] Dina sababaraha sumber hadis Ahlus Sunnah, aya ucapan ti Umar bin Khaththab khalifah kadua anu ngaku yén nikah mut'ah mubah dina jaman Nabi jeung manéhna sorangan anu ngalarangna.[20] Diantarana, ucapanna anu nyebutkeun: Aya dua mut'ah anu halal dina jaman Nabi Islam; tapi kuring ngalarang jeung ngahukum jalma anu ngalaksanakeunana: hiji mut'ah nikah (nikah mut'ah) jeung hiji deui mut'ah haji.[21]

Imamiyyah dumasar kana ucapan-ucapan sapertos kitu percaya yén nikah mut'ah mimiti diharamkeun jeung dilarang ku Umar bin Khattab,[22] jeung aranjeunna nganggap tindakanana ieu minangka ngadamel bid'ah dina agama jeung ijtihad dina lawan nash sarta nentang syariat Nabi SAW.[23] Al-'Asqalani (773–852 H) ti ulama Ahlus Sunnah ogé nyebutkeun yén nikah mut'ah halal dina jaman Nabi jeung sanggeus anjeunna, sapanjang mangsa khalifah Abu Bakar jeung sabagian mangsa khalifah Umar bin Khattab, éta halal jeung lumaku; tapi ahirna Umar dina ahir hirupna, ngumumkeun laranganana.[24]

Tapi sabagéan ageung ulama Ahlus Sunnah, dumasar kana sababaraha riwayat anu aya dina sumber-sumber hadis maranéhna,[25] nyebutkeun yén hukum nikah mut'ah geus dinasakh dina jaman Nabi sorangan ku anjeunna.[26] Sakelompok ti maranéhna ogé percaya yén hukum nikah mut'ah dina jaman Nabi dinasakh ku turunna ayat-ayat sapertos ayat 5 nepi ka 7 Surat al-Mu'minun.[27] Maranéhna percaya yén dumasar kana ayat-ayat ieu, jalma mukmin téh jalma anu ngajaga kahormatanana, anu henteu ngalakukeun hubungan iwal jeung pamajikan-pamajikan atawa budak-budak awéwéna, jeung saha waé anu neangan kasenangan séksual lian ti éta, geus ngalanggar wates-wates Allah. Nikah mut'ah henteu kaasup kana dua hal ieu (pamajikan jeung budak awéwé). Ku kituna, éta téh ngalanggar wates-wates Allah.[28]

Dina jawaban kana pernyataan ieu, disebutkeun yén ayat 5 nepi ka 7 Surat al-Mu'minun turun di Mekah jeung Ayat Mut'ah anu dijadikeun dalil pikeun halalna nikah mut'ah, turun sanggeus ayat-ayat ieu jeung di Madinah, jeung nasakh henteu meunang lumangsung saméméh anu dinasakh.[29] Sajaba ti éta, dina nikah mut'ah, awéwé dina waktu anu geus ditangtukeun ku dua pihak anu akad, dianggap pamajikan sah lalaki. Ku kituna, hubungan perkawinan maranéhna lain ngalanggar wates-wates Allah.[30]

Hukum-hukum Fiqih

Akad Nikah Mut'ah

Awewe : زَوَّجْتُکَ نَفْسی عَلَی المَهْرِ الْمَعْلُومِ فی المُدَّةِ المَعْلُومَة; "Kuring nikahkeun diri kuring ka anjeun kalayan mahar anu geus ditangtukeun dina waktu anu geus ditangtukeun".

Lalaki : قَبِلْتُ التَّزْویجَ عَلَی المَهْرِ الْمَعْلُومِ فی المُدَّةِ المَعْلُومَة; "Kuring narima nikah ieu kalayan mahar anu geus ditangtukeun dina waktu anu geus ditangtukeun".[31]


Sababaraha hukum fiqih ngeunaan nikah mut'ah, dumasar kana fatwa-fatwa fuqaha Syiah, dijelaskeun saperti ieu di handap:

  • Dina nikah mut'ah, jangka waktu jeung jumlah mahar kudu disebutkeun dina akad nikah.[32] Dumasar kana pandangan anu kasohor di kalangan fuqaha, lamun dina shighat nikah mut'ah waktuna henteu disebatkeun, mangka nikahna robah jadi nikah permanén.[33]
  • Dumasar kana pandangan sababaraha fuqaha, lamun dua pihak anu akad teu bisa maca shighat dina basa Arab, sanajan maranéhna bisa ngangkat wakil pikeun ngucapkeun shighat, maranéhna diijinkeun pikeun ngucapkeunana dina basa séjén.[34] Sababaraha fuqaha séjén nyebutkeun yén dina sagala kaayaan shighat akad bisa diucapkeun dina basa naon waé.[35]
  • Nikah mut'ah antara lalaki muslim jeung awéwé Ahlul Kitab sah;[36] tapi antara awéwé muslim jeung lalaki Ahlul Kitab henteu sah.[37] Ogé nikah mut'ah muslim, boh lalaki boh awéwé, jeung non-muslim anu lain Ahlul Kitab, haram.[38]
  • Nikah mut'ah jeung awéwé parawan, makruh, sarta lamun nikah, ngaleungitkeun parawan (ngaleungitkeun parawan) makruh.[39]
  • Nurutkeun fuqaha, akad nikah jeung awéwé parawan, boh permanén boh mut'ah, gumantung kana idin ti bapana; sarta dina hukum ieu teu aya bédana antara nikah permanén jeung mut'ah.[40]
  • Dina nikah mut'ah lamun geus aya jima', sanggeus béak waktu nikah, awéwé lamun henteu menopause, kudu ngajalanan idah. Idah awéwé dina nikah mut'ah, lamun henteu ngalaman haid (saupama anjeunna dina umur haid jeung henteu menopause), nyaéta 45 poé, sarta lamun ngalaman haid, dumasar kana pandangan sababaraha fuqaha, idahna nyaéta dua haid.[41]
  • Lamun saméméh jima' waktu akad béak atawa lalaki ngahibahkeun waktuna, awéwé henteu kudu ngajalanan idah.[42]
  • Lamun dina mangsa nikah mut'ah lalaki maot, sanajan teu acan aya jima', awéwé kudu ngajalanan idah maot salila 4 bulan 10 poé.[43]
  • Dina nikah mut'ah, talak teu aya; tapi ku béakna waktu akad atawa lalaki ngahibahkeun waktuna, perpisahan lumangsung.[44]
  • Nurutkeun fuqaha, kalawan akad mut'ah, warisan antara pamajikan jeung salaki henteu lumangsung, sanajan disyaratkeun (atawa awéwé jeung lalaki nyaratkeun yén maranéhna bakal meunang warisan atawa salah sahijina nyaratkeun).[45]
  • Dina akad mut'ah, nafkah awéwé henteu wajib pikeun lalaki.[46]

Catetan Handap

  1. Yayasan Da'irah al-Ma'arif al-Fiqh al-Islami, Farhang Fiqh Farsi, jilid 1, kaca 399.
  2. Kalantar, «Hasyiah», dina kitab ar-Raudhah al-Bahiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, jilid 5, kaca 245.
  3. Syahid Tsani, ar-Raudhah al-Fiqhiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, jilid 2, kaca 103.
  4. Yayasan Da'irah al-Ma'arif al-Fiqh al-Islami, Farhang Fiqh Farsi, jilid 1, kaca 399.
  5. Contona tingali Hurr al-Amili, Wasa'il asy-Syi'ah, jilid 21, kaca 13-17.
  6. Contona tingali al-Kulaini, al-Kafi, jilid 11, kaca 18-19.
  7. Contona tingali Hurr al-Amili, Wasa'il asy-Syi'ah, 1416H, jilid 21, kaca 13-17; al-Muhaqqiq al-Karaki, Jami' al-Maqashid, jilid 13, kaca 8.
  8. Muthahhari, Nizam Huquq Zan dar Islam, kaca 71.
  9. Kasyif al-Ghitha', In ast A'in-e Ma, kaca 386-385; Subhani, Mut'ah an-Nisa' fi al-Kitab wa as-Sunnah, kaca 9-11.
  10. Kasyif al-Ghitha', In ast A'in-e Ma, kaca 387.
  11. Sakelompok panulis, al-Mausu'ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah, jilid 41, kaca 333-334; al-Muhaqqiq al-Karaki, Jami' al-Maqashid, jilid 13, kaca 7.
  12. Contona tingali Ahmad bin Isa, Ra'b ash-Shad', jilid 2, kaca 876-877.
  13. Contona tingali an-Nu'man al-Maghribi, Da'a'im al-Islam, jilid 2, kaca 229.
  14. Contona tingali sakelompok panulis, Mausu'ah al-Fiqh al-Abadhi, jilid 7, kaca 353-354.
  15. Syahid Tsani, ar-Raudhah al-Fiqhiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, jilid 2, kaca 103.
  16. Contona tingali Fadhil Miqdad, Kanz al-'Irfan fi Fiqh al-Quran, jilid 2, kaca 149-153; Sabzawari, Muhadzdzab al-Ahkam, Dar at-Tafsir, jilid 25, kaca 79-80; Makarim Syirazi, Kitab an-Nikah, jilid 5, kaca 10.
  17. Sabzawari, Muhadzdzab al-Ahkam, Dar at-Tafsir, jilid 25, kaca 79; Makarim Syirazi, Kitab an-Nikah, jilid 5, kaca 15.
  18. Contona tingali sakelompok panulis, al-Mausu'ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah, jilid 41, kaca 333-334; al-Muhaqqiq al-Karaki, Jami' al-Maqashid, jilid 13, kaca 7; Ahmad bin Isa, Ra'b ash-Shad', jilid 2, kaca 876-877; an-Nu'man al-Maghribi, Da'a'im al-Islam, jilid 2, kaca 229; sakelompok panulis, Mausu'ah al-Fiqh al-Abadhi, jilid 7, kaca 353-354.
  19. al-Qurthubi, Tafsir al-Qurthubi, 1384H, jilid 5, kaca 132; Subhani, Mut'ah an-Nisa' fi al-Kitab wa as-Sunnah, 1423H, kaca 15.
  20. Contona tingali al-Jasshash, Ahkam al-Quran, jilid 1, kaca 352; al-Mawardi, al-Hawi al-Kabir, jilid 9, kaca 328; as-Sarakhsi, al-Mabsuth, jilid 4, kaca 27.
  21. al-Qurthubi, Tafsir al-Qurthubi, 1384H, jilid 2, kaca 392; Fakhr ar-Razi, at-Tafsir al-Kabir, jilid 10, kaca 43.
  22. Contona tingali al-'Amili, Zawaj al-Mut'ah, jilid 3, kaca 75; Fakhr ar-Razi, at-Tafsir al-Kabir, jilid 10, kaca 44.
  23. Syarf ad-Din, an-Nash wa al-Ijtihad, 1404H, kaca 207-208; al-Amini, al-Ghadir, jilid 6, kaca 213; al-'Amili, Zawaj al-Mut'ah, jilid 3, kaca 10.
  24. al-'Asqalani, Fath al-Bari, jilid 9, kaca 174.
  25. Contona tingali al-Bukhari, Shahih al-Bukhari, jilid 5, kaca 135; an-Nawawi, Shahih Muslim bi Syarh an-Nawawi, jilid 9, kaca 180.
  26. Contona tingali Ibnu Rusyd, Bidayah al-Mujtahid, jilid 3, kaca 80.
  27. Contona tingali al-Jasshash, Ahkam al-Quran, jilid 2, kaca 187 jeung jilid 3, kaca 330; al-Mawardi, al-Hawi al-Kabir, jilid 9, kaca 329.
  28. al-Jasshash, Ahkam al-Quran, jilid 2, kaca 187 jeung jilid 3, kaca 330; al-Mawardi, al-Hawi al-Kabir, jilid 9, kaca 329.
  29. al-'Amili, Zawaj al-Mut'ah, jilid 1, kaca 212.
  30. az-Zamakhsyari, al-Kasyysyaf, jilid 3, kaca 177; al-'Amili, Zawaj al-Mut'ah, jilid 1, kaca 214.
  31. Tingali Bani Hasyimi Khomeini, Risalah Taudhih al-Masa'il (Maraji'), Daftar Intisyarat Islami, jilid 2, kaca 453.
  32. an-Najafi, Jawahir al-Kalam, jilid 30, kaca 162 jeung kaca 172.
  33. an-Najafi, Jawahir al-Kalam, jilid 30, kaca 172.
  34. Khomeini, Tahrir al-Wasilah, jilid 2, kaca 264.
  35. Syaikh al-Anshari, Kitab an-Nikah, kaca 79; Sabzawari, Muhadzdzab al-Ahkam, Dar at-Tafsir, jilid 16, kaca 215 jeung jilid 24, kaca 215; al-Khu'i, Kitab an-Nikah, Dar al-'Ilm, jilid 2, kaca 164.
  36. al-Muhaqqiq al-Hilli, Syara'i' al-Islam, jilid 2, kaca 529; al-Bahrani, al-Hada'iq an-Nadhirah, jilid 24, kaca 4.
  37. al-Muhaqqiq al-Hilli, Syara'i' al-Islam, jilid 2, kaca 529.
  38. an-Najafi, Jawahir al-Kalam, jilid 30, kaca 27.
  39. an-Najafi, Jawahir al-Kalam, jilid 30, kaca 160.
  40. Imam Khomeini, Istita'at Imam Khomeini, jilid 9, kaca 10; Tabrizi, Istita'at Jadid, jilid 2, kaca 379; Makarim Syirazi, Ahkam Banuwan, 1386HS, jilid 1, kaca 141-140.
  41. al-Muhaqqiq al-Hilli, Syara'i' al-Islam, jilid 2, kaca 532.
  42. Sabzawari, Muhadzdzab al-Ahkam, Dar at-Tafsir, jilid 25, kaca 101.
  43. al-Muhaqqiq al-Hilli, Syara'i' al-Islam, 1409H, jilid 2, kaca 532; Syahid Tsani, ar-Raudhah al-Bahiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, 1412H, jilid 2, kaca 107.
  44. Syahid Tsani, ar-Raudhah al-Bahiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, jilid 2, kaca 105.
  45. al-Muhaqqiq al-Hilli, Syara'i' al-Islam, jilid 2, kaca 251.
  46. Contona tingali: Imam Khomeini, Taudhih al-Masa'il, kaca 335.

Daptar Pustaka

  • Ibnu Rusyd, Muhammad bin Ahmad, Bidayah al-Mujtahid, Kairo, Dar al-Hadis, 1425 H.
  • Ahmad bin Isa, Ra'b ash-Shad', Beirut, Dar al-Mahjah al-Baidha', 1428 H.
  • Imam Khomeini, Sayyid Ruhullah, Istita'at Imam Khomeini, Teheran, Yayasan Tanzhim wa Nasyr Atsar Imam Khomeini, citakan kahiji, 1392 HS.
  • Imam Khomeini, Sayyid Ruhullah, Taudhih al-Masa'il, Teheran, Organisasi Percetakan jeung Penerbitan Kamentrian Kabudayaan jeung Bimbingan Islam, citakan katujuh, 1372 HS.
  • Al-Amini, 'Abd al-Husain, al-Ghadir, Qom, Pusat al-Ghadir li ad-Dirasat al-Islamiyyah, 1416H.
  • Al-Bahrani, Yusuf, al-Hada'iq an-Nadhirah, Qom, Yayasan an-Nasyr al-Islami, 1406 H.
  • Al-Bukhari, Muhammad bin Ismail, Shahih al-Bukhari, Damaskus, Dar Thauq an-Najah, citakan kahiji, 1422 H.
  • Bani Hasyimi Khomeini, Muhammad Hasan, Risalah Taudhih al-Masa'il (Maraji'), Daftar Penerbitan Islami, tanpa taun.
  • Tabrizi, Jawad, Istita'at Jadid, Qom, Nasyr Surur, citakan katilu, 1385 HS.
  • Al-Jasshash, Abu Bakar Ahmad bin Ali, Ahkam al-Quran, Beirut, Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah, citakan kahiji, 1415 H.
  • Sakelompok panulis, al-Mausu'ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah, Kuwait, Dar as-Salasil, 1427 H.
  • Sakelompok panulis, Mausu'ah al-Fiqh al-Abadhi, Oman, Wizarah al-Auqaf wa asy-Syu'un ad-Diniyyah, citakan kahiji, 1438 H.
  • Hurr al-Amili, Muhammad bin Hasan, Wasa'il asy-Syi'ah, Qom, Yayasan Al al-Bait AS, 1416 H.
  • Khomeini, Sayyid Ruhullah, Tahrir al-Wasilah, Teheran, Yayasan Tanzhim wa Nasyr Atsar al-Imam al-Khomeini, citakan kahiji, 1434 H.
  • Al-Khu'i, Sayyid Abu al-Qasim, Kitab an-Nikah, Qom, Dar al-'Ilm, tanpa taun.
  • Az-Zamakhsyari, Mahmud bin Umar, al-Kassyaf 'an Haqa'iq Ghawamidh at-Tanzil, Beirut, Dar al-Kitab al-'Arabi, citakan katilu, 1407 H.
  • Subhani, Ja'far, Mut'ah an-Nisa' fi al-Kitab wa as-Sunnah, Qom, Yayasan Imam Shadiq AS, 1423 H.
  • Sabzawari, Sayyid 'Abd al-A'la, Muhadzdzab al-Ahkam, Qom, Dar at-Tafsir, tanpa taun.
  • As-Sarakhsi, Muhammad bin Ahmad, al-Mabsuth, Beirut, Dar al-Ma'rifah, 1414 H.
  • Syarf ad-Din, 'Abd al-Husain, an-Nash wa al-Ijtihad, Beirut, Abu Mujtaba, 1404 H.
  • Syahid Tsani, Zain ad-Din bin Ali, ar-Raudhah al-Bahiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, catatan kaki: Sulthan al-'Ulama, Qom, Daftar Tablighat Islami Hauzah 'Ilmiyyah Qom, citakan kahiji, 1412H.
  • Syaikh al-Anshari, Murtadha, Kitab an-Nikah, Qom, Majma' al-Fikr al-Islami, 1430 H.
  • Syaikh al-Mufid, Muhammad bin Muhammad, Khulasah al-Ijaz fi al-Mut'ah, Beirut, Dar al-Mufid, citakan kadua, 1414 H.
  • Ath-Thabarsi, Najm ad-Din, Az-Zawaj al-Muwaqqat fi Suluk wa Aqwal ash-Shahabah, tarjamahan Muhammad Husain Syirazi, Qom, Intisyarat Daliluna, 1391 HS.
  • Al-Amili, Sayyid Ja'far Murtadha, Zawaj al-Mut'ah, Beirut, al-Markaz al-Islami li Dirasat, 1423 H.
  • Al-Askari, Sayyid Murtadha, az-Zawaj al-Muwaqqat fi al-Islam, tanpa tempat, tanpa penerbit, tanpa taun.
  • Al-'Asqalani, Ahmad bin Ali, Fath al-Bari, Beirut, Dar al-Ma'rifah, 1379 H.
  • Fadhil Miqdad, Miqdad bin 'Abdullah, Kanz al-'Irfan fi Fiqh al-Quran, Teheran, Intisyarat Murtadhawiyyah, 1373 HS.
  • Fakhr ar-Razi, Muhammad bin Umar, at-Tafsir al-Kabir, Beirut, Dar Ihya' at-Turats al-'Arabi, 1420 H.
  • Al-Qurthubi, Syams ad-Din, Tafsir al-Qurthubi, Kairo, Dar al-Kutub al-Mishriyyah, citakan kadua, 1384 H.
  • Kasyif al-Ghitha', Muhammad Husain, In ast A'in-e Ma, tarjamahan Nasir Makarim, Madrasah Imam Amir al-Mu'minin AS, Qom, 1370 HS.
  • Kalantar, Sayyid Muhammad, «Hasyiah», dina kitab ar-Raudhah al-Bahiyyah fi Syarh al-Lum'ah ad-Dimasyqiyyah, karya Syahid Tsani, Qom, Intisyarat Dawari, 1410 H.
  • Al-Mawardi, Ali bin Muhammad, al-Hawi al-Kabir, Beirut, Dar al-Kutub al-'Ilmiyyah, citakan kahiji, 1419 H.
  • Al-Muhaqqiq al-Hilli, Ja'far bin Hasan, Syara'i' al-Islam, catatan kaki: Sayyid Shadiq Syirazi, Teheran, Intisyarat Istiqlal, citakan kadua, 1409 H.
  • Al-Muhaqqiq al-Karaki, Ali bin Husain, Jami' al-Maqashid, Qom, Yayasan Al al-Bait AS, citakan kadua, 1414 H.
  • Makarim Syirazi, Nasir, Kitab an-Nikah, Qom, Madrasah al-Imam Ali bin Abi Thalib AS, 1424 H.
  • Makarim Syirazi, Nasir, Ahkam Banuwan, panalungtikan: Abu al-Qasim 'Aliyanjadi, Qom, Madrasah Imam Amir al-Mu'minin AS, citakan kasabelas, 1386 HS.
  • Muthahhari, Murtadha, Nizam Huquq Zan dar Islam, Shadar, Teheran, 1397 HS/1440 H.
  • Yayasan Da'irah al-Ma'arif al-Fiqh al-Islami, Farhang Fiqh Farsi, Qom, Da'irah al-Ma'arif al-Fiqh al-Islami, 1387 HS.
  • An-Najafi, Muhammad Hasan, Jawahir al-Kalam fi Syarh Syara'i' al-Islam, Beirut, Dar Ihya' at-Turats al-'Arabi, 1404 H.
  • An-Nu'man al-Maghribi, Muhammad, Da'a'im al-Islam wa Dzikr al-Halal wa al-Haram wa al-Qadhaya wa al-Ahkam 'an Ahlul Bait Rasulullah SAW, panalungtikan: Asif bin Ali Asghar Faidhi, Kairo, Dar al-Ma'arif, 1383 H.
  • An-Nawawi, Abu Zakariyya, Shahih Muslim bi Syarh an-Nawawi, Kairo, al-Mathba'ah al-Mishriyyah bil Azhar, 1347 H/1929 M.